-31

        • KLASA VIII

        • Drodzy uczniowie

          przedstawiam zestaw zadań do wykonania

          23.06.2021r. środa

          Temat: Utrwalenie wiadomości zdobytych na lekcjach chemii w szkole podstawowej. Bezpieczne wakacje

          Dzisiaj o chemii trochę inaczej: 
          https://epodreczniki.pl/a/swiat-pelen-chemii/DNyO279Gw

          Bezpieczne wakacje:
          " Co zrobić aby się nie zarazić?"
          Na ostatnich zajęciach utrwaliliśmy zdobyte na lekcjach chemii w tym roku szkolnym wiadomości. Dzisiaj możemy pozwolić sobie jeszcze na przeczytanie ciekawego, jakże aktualnego artykułu na temat rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych:
          https://epodreczniki.pl/a/co-zrobic-aby-sie-nie-zarazic/DQseCYRyk
          Pamiętajcie o zachowaniu podstawowych zasad higieny i zdrowego rozsądku.


          Pozdrawiam i życzę powodzenia w szkole średniej

          02.06.2021r; środa

          Temat. Podsumowanie wiadomości z działu: Między Chemią a Biologią. Obliczenia chemiczne.

          1. Dzisiaj Mapa Mysli z działu Między Chemią a Biologią i obliczenia chemiczne 

          Bardzo Was proszę o uzupełnienie mapy będącej podsumowaniem wiadomości z omawianego przez nas działu: zeszyt ćwiczeń strona 117.

           A może spróbujecie zrobić swoją mapę myśli (może być plakat, kolaż) dotyczącą substancji biologicznie czynnych?

          Czekam na Wasze prace 

          2. Obliczenia chemiczne.

          Rozwiązujemy zadania rachunkowe z zeszytu ćwiczeń: 

          zad. 1 i 2 strona 106

          zad. 1 i 2 strona 109

          W zadaniach tych utrwalamy widomości związne z obliczaniem masy cząsteczkowej substancji chemicznych, rozpuszczalności i stężenia procentowego roztworów oraz składu procentowgo związków chemicznych. 

           

          Temat. Właściwości białek.

          Właściwości białek

          Można stwierdzić, że białka to ciała stałe rozpuszczalne w wodzie. Tworzą one roztwory koloidalne. 

          Efekt Tyndalla : światło po przejsciu przez roztwór koloidalny ulega rozproszeniu:

          Białka ulegają koagulacji - ścięciu - pod wpływem temperaury, soli metali ciężkich, alkoholu, formaliny, stężonych roztworów kwasów i zasad. 

          Koagulacja może być odwracalna lub nieodwracalna :

          koagulacja odwracalna to wysalanie białka

          koagulacja nieodwracalna to denaturacja białka

          Doświadczenie 1. Ogrzewanie białka

          Pod wpływem wysokich temperatur białko jaja kurzego ścina się.

           

          Doświadczenie 2. Badanie zachowania białka pod wpływem różnych substancji

          Pod wpływem chlorku sodu (a) następuje odwracalne ścinanie białka jaja kurzego - ten proces to wysalanie

          Pod wpływaem siarczanu(VI) miedzi(II) (b), kwasu solnego(c) i alkoholu etylowego(d) - następuje nieodwracalne ścinanie białka jaja kurzego ten proces to  - denaturacja

          Wykrywanie białek

          Doświadczenie 3. Reakcje charakterystyczne białek

          Pod wpływem stężonego kwasu azotowego białko ścina się i przyjmuje żółtą barwę

          a) ta reakcja to reakcja ksantoproteinowa

          Pod wpływem roztworu siarczanu(VI) miedzi(II) pojawia się fioletowe zabarwienie

          b) ta reakcja to reakcja biuretowa

          Obie te reakcje służą do wykrywania białek

           

          Jakim przemianom ulega białko w naszym organiźmie?

          Zadanie domowe :

          Dla osób nieobecnych na zajęciach do rozwiązania zad. 1,2,3,4,5 strona 113,114 zeszyt ćwiczeń.

          Uwaga!!!!!!!!!!!! Zbliża się termin wystawiania proponowanych ocen, proszę wysyłać zaległe prace 

          19.05.2021r.  środa

           

          Temat. Budowa i występowanie białek.

           

          1. Budowa białek

          Białka są związkami wielkocząsteczkowymi zbudowanymi z reszt aminokwasowych. Różnorodność białek jest ogromna, chociaż aminokwasów białkowych jest tylko dwadzieścia. Ważne jest, jakie aminokwasy wchodzą w skład białka oraz w jaki sposób są ze sobą połączone.

          Aminokwasy  łącząc  się ze sobą  ulegają reakcji kondensacji i powstaje między nimi wiązanie peptydowe.

          W jaki sposób łączą się dwie cząsteczki aminokwasu o najprostszej budowie – glicyny ?

           Białkami umownie nazywamy związki, których łańcuch zawiera conajmniej 100 reszt aminokwasowych.

          Ogólny wzór białek jest następujący: 

          2. Skład pierwiastkowy białek -

          Doświadczenie: ogrzewanie białka w probówce 

             

                                                            

                                                               a           b            c

           

          W skład białka wchodzą następujące pierwiastki: węgiel, wodór, tlen, azot i siarka.

           

          Uwaga!

          W skład białek wchodzą również: fosfor, chrom, żelazo i inne substancje np. kwasy nukleinowe..

           

           3. Struktury białek

          Znane są cztery struktury białek: 

          Struktura pierwszorzędowa:  to sekwencja aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym, stabilizowana jest tylko przez wiązania peptydowe

           

          Struktura drugoorzędowa:  to typ przestrzennego ułożenia łańcucha polipeptydowego na skutek tworzenia wiążań wodorowych. Znamy dwa typy struktur drugorzędowych: struktura alfa oraz struktura beta

            

          alfa helisa

          beta harmonijka

          struktura trzeciorzędowa: 

          poziom organizacji, na którym można opisać budowę białka; stabilizowana jest dodatkowo przez wiązania disiarczkowe zwane mostkami siarczkowymi, oddziaływania kation-anion, wiązania van der Waalsa

           

          struktura czwrtorzędowa - najbardziej skomplikowana struktura białka;  przykładem IV-o rzędowej struktury jest hemoglobina :

          UWAGA!

          Wysalanie białka: proces ten jest przejściem zolu w żel (koagulacja), nie narusza struktury białka, także czwarto- i trzeciorzędowej (nie powoduje denaturacji) i jest odwracalny.

          Denaturacja białka: powoduje zmiany w II, III- i IV-rzędowej strukturze białka, proces ten jest nieodwracalny.

          Dzisiaj o godz 9.50 spotykamy się na Teams

           

          4. Występowanie białek 

              

          jajka                                                                 mięso

           

             

          rośliny strączkowe                                          nabiał

          Jak widać powyżej białko może być pochodzenia roślinnego jak i zwierzęcego.

          Zadanie domowe :

          Zadanie 1,2,3 strona  110 zeszyt ćwiczeń

           

           

           

          Białka są podstawowym elementem budującym wszystkie organizmy. Człowiek musi dostarczać białka w pożywieniu. Białka te w procesie trawienia dzielone są na mniejsze fragmenty, z których powstają nowe białka niezbędne dla organizmu.

           

           

          14.05.2021r piatek: Mechanizm tworzenia wiązania peptydowego

          12.05,2021r środa  Aminokwasy

           

          7.05.2021r.  środa

          Dzisiaj o godz 9.50 spotykamy się na Teams

          Temat. Właściwości tłuszczów.

           

          1. Właściwości fizyczne. 

          Tłuszcze to ciała stałe lub ciekłe. Nie rozpuszczają się w wodzie, rozpuszczają się w rozpuszczalnikach niepolarnych np w benzynie, alkoholu, są rozpuszczalnikami wielu substacji np w tłuszczach rozpuszczają się witaminy A,D,E,K

          2. Właściwości chemiczne.

          •  tłuszcze nienasycone (ciekłe) można poddać reakcji utwardzania z wodorem, np

          C3H5(C17H33COO)3   +   3 H2  →   C3H5(C17H35COO)3

                                 

          Utwardzanie tłuszczów za pomocą wodoru wykorzystuje się w przemyśle do produkcji margaryny!

          • w przeciwieństwie do tłuszczów nasyconych, tłuszcze nienasyconeodbarwiają wodę bromową:

          tłuszcz nienasycony    +   Br2(aq)   →   odbarwienie wody bromowej

          tłuszcz nasycony    +       Br2(aq)    →    brak  odbarwienia wody bromowej (reakcja nie zachodzi)

                                        

           

          • Tłuszcze ulegają reakcją zmydlania, w których wyniku powstaje mydło i glicerol

          tłuszcz    +   NaOH      →      mydło sodowe   +    glicerol 

                                                            np

          C3H5(C17H33COO)3   +               3 NaOH           →      C3H5(OH)3        +             3  C17H33COONa

              trioleinian glicerolu                    wodorotlenek sodu                     glicerol                                 oleinian sodu - mydło sodowe

           

          Oglądamy doświadczenie! 

           

          tłuszcz    +    KOH      →      mydło potasowe    +    glicerol

          • Hydroliza tłuszczów

                              

          Zadanie domowe : wykonujemy onlineZadanie 3 b,c,d  zadania 4 i 5 strona 108, 109
          zeszyt ćwiczeń

          5 maja 2021r; środa

          Temat. Tłuszcze: występowanie, podział, budowa i otrzymywanie.

          1. Występowanie: tłuszcze występują zarówno w organizmach zwierzęcych ( tłuszcze stałe z wyjątkiem tranu), jak i w roślinnych (tłuszcze ciekłe z wyjątkiem masła kakaowego).

          2. Podział tłuszczów:

          • ze względu na pochodzenie: roślinne np. oliwa z oliwek i zwierzęce np. smalec
          • ze względu na stan skupienia:    stałe(nasycone) np. słonina, sadło, łój i ciekłe (nienasycone) np. oleje roślinne

          3. Budowa tłuszczów: tłuszcze to estry kwasów tłuszczowych i gliceryny (glicerolu)

           

          4. Otrzymywanie tłuszczów: tłuszcze roślinne otrzymujemy przez wyciskanie nasion w prasach hydraulicznych, a tłuszcze zwierzęce przez wytapianie.

          Tłuszcze to estry glicerolu i kwasów tłuszczowych. Otrzymuje się je w wyniku reakcji estryfikacji:

          5. Przykłady tłuszczów:

          C3H5(C17H35COO)3         lub        (C17H35COO)3C3H5               tristearynian glicerolu       tłuszcz nasycony, stały

          C3H5(C15H31COO)3         lub        (C15H31COO)3C3H5               tripalmitynian glicerolu     tłuszcz nasycony, stały

          C3H5(C17H33COO)3         lub        (C17H33COO)3C3H5               trioleinian glicerolu           tłuszcz nienasycony, ciekły

          Zadanie domowe

          Zadanie 1,2,3a strona 107 zeszyt ćwiczeń

          28.04.2021r środa

          Temat. Polisacharydy:  chemiczne  własciwości skrobi i celulozy.

          • Co dzieje się ze skrobią w naszym organizmie?

          W przewodzie pokarmowym pod wpływem kwasu solnego i enzymów zachodzi reakcja hydrolizy skrobi. Skrobia ulega hydrolizie stopniowo, a ostecznym produktem reakcji jest cukier o własciwościach redukcyjnych: glukoza:

                                                                                                                            

                                                                                                                             H2O/H+/enzymy          

          (C6H10O5)n   +   (n-1) H2O   →   n C6H12O6

                                                          H2O/H+/enzymy                                                H2O/H+/enzymy                                             H2O/H+/enzymy          

          skrobia      →    dekstryny      →    maltoza     →    glukoza

           

          Reakcję hydrolizy skrobi możemy przeprowadzić w pracowni chemicznej ogrzewając koloidalny kleik skrobiowy w obecności kwasu solnego.

          Celuloza

          • celuloza ulega hydrolizie w warunkach ostrzejszych niż skrobia. Ostatecznym produktem hydrolizy jest glukoza.
          • celuloza stosunkowo łatwo ulega estryfikacji z kwasmi karboksylowymi np. z kwasem octowym i z kwasami nieorganicznym np. z kawsem azotowym(V). Produktami tych reakcji są odpowiednio: trioctan celulozy - jeden z rodzajów sztucznego jedwabiu (włókno octanowe), triazotan (V) celulozy - główny składnik bawełny strzelniczej czyli prochu bezdymnego.

           

           

          Zadanie domowe

          Uzupełnić zeszyt ćwiczeń 10.3: Cukry złożone (te zadania, których nie zrobiliśmy podczas lekcji  - zostało niewiele). 

          23.04.2021r  piątek

          Temat. Charakterystyka cukrów złożonych na przykładzie skrobi i celulozy

          Dzisiaj o godz. 9.50  spotykamy się na Teamsie

          Notatka do lekcji

          1. Najbardziej rozpowszechnionymi i zanymi z życia codziennego polisachrydami są skrobia i celuloza. Są to związki wielkocząsteczkowe, którym przypisujemy ogólny wzór 

          (C6H10O5)n

          Występowanie i budowa:

          Skrobia

          Jest substancją stałą o budowie ziarnistej. Kształt ziaren skrobi zależy od jej pochodzenia:

          występowanie skrobi:

                         

                         

          kształt ziaren: 

                          

                           

          Budowa skrobi - wzór strukturalny

                          

           

          Skrobia nie jest substancją jednorodną, tworzą ją dwa polisacharydy: amyloza (stanowi 20% naturalnej skrobi, jest dosyć dobrze rozpuszczalna w wodzie ) i amylopektyna (stanowi 80% naturalnej skrobi i jest praktycznie nierozpuszczalna w wodzie).

          W zimnej wodzie skrobia tworzy zawiesinę, ktłóra po ogrzaniu zamienia się w krochmal - koloidany kleik skrobiowy.

           

          Wykrywanie skrobi (reakcja charakterystyczna/rozpoznawcza) - oglądamy doświadczenie chemiczne

           

                                          

           

                                    skrobia    +     płyn Lugola   =    granatowe zabarwienie

                                                     jodyna (jod w jodku potasu)

          Dzisiaj jeszcze trochę obliczeń; rozwiązujemy zad 1 str. 106.

          Celuloza

          Nazwa celuloza pochodzi od łacińskiej nazwy komórki cellula. Jest substancją stałą o budowie włóknistej. Nie rozpuszcza się  w wodzie i innych znanych rozpuszczalnikach. Rozpuszcza się tylko w odczynniku Schweitzera i w dwusiarczku węgla w środowisku zasadowym.

          występowanie celulozy: 

             

           

          Na następnej lekcji omówimy chemiczne właściwości polisacharydów

          22.04.2021r  środa

          CUKRY ZŁOŻONE 

          Temat: Charakterystyka disacharydów na przykładzie sacharozy.

          Przypomnijmy, jak wygląda podział cukrów: 

                                                                                   

          Jednym z  cukrów złożonych jest sacharoza

          Notatka do lekcji

           

          1. Budowa:

          Sacharoza C12H22O11 jest przykładem dwucukru (disacharydu), jej cząsteczka zbudowana jest z dwóch cząsteczek cukrów prostych: glukozy i fruktozy, połączonych ze sobą tzw. wiązaniem glikozydowym: 

           

                                                                   

           

          2. Występowanie.

          Sacharoza występuje między innymi w burakach cukrowych (cukier buraczany) ioraz trzcinie cukrowej (cukier trzcinowy)/.

          3. Właściwości.

                                                                              

          Sacharoza to białe (bezbarwne) ciało stałe, krystaliczne o  słodkim smaku. Rozpuszcza się w wodzie, a nie rozpuszcza się w alkoholu oraz benzynie. W odróżnieniu od glukozy nie ma właściwości redukcyjnych - nie daje pozytywnego wyniku próby Tollensa i Trommera.

          Ulega reakcji hydrolizy: 

           

          C12H22O11   +   H2O    →   C6H12O6   +   C6H12O6

                                                       sacharoza                                                   glukoza                           fruktoza

           

          4. Zastosowanie.

          • najpopularniejszy środek słodzący
          • karmel, stosowany między innymi jako brązowy barwnik, np. w coli, a także do wyrobu ozdób cukierniczych
          • farmacja: składnik masy tabletkowej
          • przemysł tworzyw sztucznych - otrzymywanie sztywnych pianek, atramentu i przezroczystych mydeł


          Zadanie domowe

          Proszę w  zeszycie ćwiczeń rozwiązać zadanie 5 a str. 104 oraz zad.2 str. 106

          16.04.2021r  piątek

          Temat: Glukoza - produkt procesu fotosyntezy.

          Dzisiaj o godz. 9.50  spotykamy się na Teams

          Notatka do lekcji

          1. Podział cukrów (sacharydów):

          • proste tzw. monosacharydy - nie ulegają hydrolizie (nie reagują z wodą) np. glukoza, fruktoza:oba o wzorze C6H12O6
          • złożone tzw. polisacharydy  - ulegają hydrolizie

                                      a. oligosachrydy np. sachroza, laktoza, maltoza o wzorze C12H22O11

                                      b. polisachrydy np. skrobia i celuloza o wzorze (C6H10O5)n

          2. Skład pierwiastkowy cukrów.

          Wykrywanie węgla, wodoru i tlenu w cukrach: zaproponuj i opisz doświadczenie

           

          Glukoza

          3. Charakterystyka cukrów prostych na przykładzie glukozy

          a. wystepowanie:

          zielone części roślin, winogrona, miód, nektar kwiatów

          b. otrzymywanie

                                                                                                                              światło

          reakcja fotosyntezy                             6 CO2   +   6 H2O      →    C6H12O6    + 6 O2

           

          c. właściwości

          białe ciało stałe o słodkim smaku, rozpuszczalne w wodzie, a nierozpuszczalne w alkoholu oraz benzynie.

          Ulega fermentacji alkoholowej. Ma właściwości redukcyjne - można to wykazać w próbie Tollensa lub Trommera .

           

          Doświadczenie- pokaz online:   Wykrywanie glukozy - próba Trommera

          Zadanie domowe

          Poniżej zamieszczone jest doświadczenie obrazujące próbę Tollensa

           

          Proszę narysować schemat doświadczenia (próba Tollensa lub Trommera), zapisać obserwcje i wnioski

          Zad. 3 str 102 - ćwiczenia

          14.04.2021r.środa

          Między chemią a biologią

           

          Temat. Substancje chemiczne o znaczeniu biologicznym 

          Dzisiejszy temat jest pierwszym tematem nowego a zarazem ostatniego działu realizowanego w tym roku szkolnym.

          1. Substancje o znaczeniu biologicznym pełnią bardzo ważne funkcje w organizmach i wpływają na wiele procesów życiowych. Zaliczamy do nich: 

          a. białka

          b. tłuszcze

          c. sacharydy (cukry, cukrowce, węglowodany)

          d. witaminy

          e. sole mineralne

          Substancje te, oprócz tego, że wchodzą w skład organizmów, to dodatkowo są składnikami odżywczymi.

                   2. Funkcje składników odżywczych:

          a. budulcowe: białka, niektóre sole mineralne np. CaCO3, Ca3(PO4)2

          b. energetyczne: tłuszcze i sacharydy

          c. regulujące: witaminy, woda, sole mineralne i niektóre białka (enzymy i hormony).

                   3. Źródłem składników odżywczych są:

          a. białka: mięso i ryby, mleko i przetwory mleczne, jaja, rośliny strączkowe

          b. tłuszcze: rośliny oleiste, zwierzęta

          c. sacharydy: owoce, ziemniaki, ryż, zboże

          d. witaminy: warzywa i owoce

          e. sole mineralne:  warzywa, owoce, mięso, ryby, produkty mleczne, jaja, sól kuchenna 

           

          Zadanie domowe

          Napisać co przedstawiają obrazki umieszczone poniżej i co wiecie na ten temat:

                                                                          

                                                                            

              

          26.03.2021r. piątek

          Temat. Estry: właściwości i zastosowanie estrów.

          1. Występowanie estrów w przyrodzie.

          2. Właściwości estrów:

          a. właściwości fizyczne:

          substancje o zróżnicowanej lotności: estry o krótkich łańcuchach węglowych są lotne i charakteryzują się owocowymi lub kwiatowymi zapachami, estry o krótkich łańcuchach weglowych są dobrze rozpuszczalne w wodzie, pozostałe są w wodzie praktycznie nierozpuszczalne.

          b. Właściwości chemiczne:

          Reakcja estrów z wodą  nosi nazwę hydrolizy. Hydroliza w środowisku kwasowym jest odwracalna i przebiega następująco:

           

                                          ester                +            woda         =             kwas               +          alkohol

                                                                                              st. H2SO4

                             C3H7COOC2H5         +      HOH       ⇔    C3H7COOH        +      C2H5OH        

                                   maślan etylu                                          woda                                     kwas masłowy                                alkohol etylowy

          3. Zastosowanie estrów:

          produkcja leków, produkcja tworzyw sztucznych, produkcja esencji zapachowych, produkcja kosmetyków, produkcja farb, lakierów i rozpuszczalników.

           

          24.03.2021r. środa

          Temat. Estry - nazewnictwo i otrzymywanie estrów

          Estry to substancje powstałe w wyniku reakcji kwasów z alkoholami.

          Proces, w wyniku którego powstają estry nazywamy reakcją estryfikacji.

           

           

          W normalnych warunkach alkohole i kwasy reagują ze sobą bardzo wolno. Reakcję przyśpiesza obecność stężonego H2SO4, którego używamy jako katalizatora w reakcji estryfikacji.

           

           

          Otrzymywanie estrów

           

           

           

                                                                                              stęż. H2SO4

                kwas      +     alkohol                ⇔              ester        +      woda

           

          np

           

           

                                                                                                              stęż. H2SO4

           

                CH3COOH     +     C2H5OH        ⇔      CH3COOC2H5     +     HOH

           

                    kwas octowy (etanowy)                       etanol                                              octan (etanolan) etylu

           

           

          Jak widzicie, cząsteczka wody powstaje z grupy -OH kwasu i atomu wodoru alkoholu: tak jest zawsze, obojętne czy w reakcji estryfikacji udział bierze kwas organiczny czy nieorganiczny  (zobaczcie reakcje w podręczniku str. 178).

           

          Między kwasem a estrem powstaje tzw. wiązanie estrowe   -COO-   patrz podręcznik str. 178

           

           

           

          Reakcja estryfikacji w środowisku kwasowym zachodzi w dwie strony: w prawo reakcja estryfikacji, w lewo hydroliza estru
          (pamiętacie?  reakcja hydrolizy to reakcja substancji chemicznej z wodą: w reakcji hydrolizy estru powstaje odpowiedni kwas i odpowiedni alkohol)

           

           

           

           Ogólny wzór estru:       R1  - COO - R2

           

           

           

           

          Nazewnictwo estrów

           

          Nazwy estrów tworzymy tak jak nazwy soli: część nazwy pochodzi od kwasu a część od alkoholu (podręcznik str. 127).

           

          Na dzisiaj to tyle.

           

          Zadanie domowe

           

          Proszę uzupełnić ćwiczenia zgodne z tematem lekcji (strona  93,94). Do zeszytu proszę wpisać notatkę i uzupełnić ją przy pomocy podręcznika. 

          Obszerną notatkę z estrów i prezentację zamieściłam w Plikach na Teams.

          19.03.21r. piątek

          Witam
          Was na dzisiejszej lekcji:)

          Temat: Właściwości wyższych kwasów karboksylowych.

          O wyższych kwasach karbosylowych czasami mówimy  wyższe kwasy tłuszczowe WKT: bo wchodzą w skład  tłuszczów.

          Sole WKT to mydła. Największe zastosowanie mają mydła rozpuszczalne w wodzie - mydła sodowe i potasowe.

          Jednak nie WKT, a tłuszcze służą do produkcji mydeł na skalę przemysłową  - zastanówcie się dlaczego.

           

          Poniżej porównanie kilku właściwości kwasów karboksylowych o krótkich i długich łańcuchach węglowych. 

          Wyciągnijcie wniosek jaka jest zależność między długoscią łańcucha węglowego a wymienionymi właściwościami.

           

          17.03.21r. środa

          Notatka do zeszytu:

          Temat. Wyższe kwasy karboksylowe.

          Dzisiaj dalej uczymy się o kwasach monokarboksylowych: tym razem o kwasach, które mają długie łańcuchy węglowe.

          1. Podział wyższych kwasów karboksylowych:
          a. nasycone ( palmitynowy i stearynowy)
          b. nienasycone (oleinowy; olejowy)

          2. Właściwości fizyczne kwasów nasyconych i nienasyconych.
          3. Chemiczne właściwości kwasów: zachowanie kwasów nasyconych i nienasyconych wobec roztworów manganianu(VII) potasu i wobec wody bromowej.
          4. Zachowanie  wyższych kwasów karboksylowych wobec zasady sodowej i potasowej.

           

          Zadanie domowe

          Proszę na podstawie podręcznika zrobić krótką notatkę do zeszytu i uzupełnić zeszyt ćwiczeń zgodny z tematem lekcji.
          Dodatkowo wykonać prezentację PowerPoint: Mydła i wysłać na mojego maila.

          Zapraszam ponownie!

          Oceny za prezentację wyślę na Wasze adresy mailowe. Na prezentacje czekam do wtorku (24.03.20.).

           

           

          ►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►►

          2019/2020

          24.06.2020r. środa

          Dzisiaj o godz 10,00 spotykamy się na Skype

          Temat: Utrwalenie wiadomości zdobytych na lekcjach chemii w klasie VII iVII. Bezpieczne wakacje

          Witam

          Dzisiaj o chemii trochę inaczej: 
          https://epodreczniki.pl/a/swiat-pelen-chemii/DNyO279Gw

          Bezpieczne wakacje:
          " Co zrobić aby się nie zarazić?"
          Na ostatnich zajęciach utrwaliliśmy zdobyte na lekcjach chemii w tym roku szkolnym wiadomości. Dzisiaj możemy pozwolić sobie jeszcze na przeczytanie ciekawego, jakże aktualnego artykułu na temat rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych:
          https://epodreczniki.pl/a/co-zrobic-aby-sie-nie-zarazic/DQseCYRyk
          Pamiętajcie o zachowaniu podstawowych zasad higieny i zdrowego rozsądku.


          Pozdrawiam i życzę powodzenia w szkole średniej

           

          19.06.2020r   piątek

          Temat. Obliczenia chemiczne: stężenie procentowe roztworu - powtórzenie widomości

           

          Notatka do lekcji

          Stężenie procentowe Cp lub cp jest miarą zawartości substancji rozpuszczanej w roztworze

           

          Stężenie procentowe - określa ilość gramów substancji rozpuszczonej w 100g roztworu.

          • roztwór jest dwu-procentowy 2% tzn, że w w 100 gramach roztworu znadują się dwa gramy substancji rozpuszczonej:

          masa substancji:                  ms= 2g

          masa roztworu;                    mr=100g

          masa rozpuszczalnika:        mrozp. = 100g roztworu  -  2g substancji  =  98g rozpuszczalnika

          • np. ocet 6% - oznacza, że w 100g octu rozpuszczono 6g kwasu octowego.

           

          Wzór na obliczanie stężenia procentowego:

                                                                                

          Cp = ms/mr-ru ∙ 100%

           

          ms - masa substancji rozpuszczonej

          mr-ru - masa roztworu

           

          mr-ru = ms + mrozp.

           

          mrozp. - masa rozpuszczalnika

           

          Sporządzanie roztworu o określonym stężeniu procentowym - krok po kroku

          1

          2.

                                       3

                                    

           

          Na następnej lekcji rozwiązujemy zadania

          10.06.2020r. środa

          Dzisiaj o godz 10,00 spotykamy się na Skype

          Temat. Roztwory. Rozpuszczalność róznych substancji chemicznych w wodzie   powtórzenie wiadomości.

           

          Dzisiaj przypomnimy wiadomości z klasy VII  dotyczących rozworów.

          1.  Rozpuszczanie substancji chemicznych w wodzie (benzynie, alkoholu, czy innych rozpuszczalnikach) jest zróżnicowane. 

          Rozpuszczanie substancji w wodzie:

          • bardzo dobrze w wodzie rozpuszczają się sbustancje jonowe np sól kuchenna NaCl oraz związki kowalencyjne spolaryzowane np. kwas solny HCl,
          • niektóre substancje rozpuszczają sie w sposób ograniczony np. wodorotlenek wapnia Ca(OH)2  czy tlenek węgla(IV) CO2 (wśród nich są zarówno związki jonowe jak i spolaryzowane)
          • niektóre są w wodzie praktycznie nierozpuszczalne np. krzemionka (piasek) SiO2

           

          Czynniki wpływające na szybkość rozpuszczania substancji w wodzie:

          • mieszanie
          • stopień rozdrobnienia substancji rozpuszczanej
          • temperatura

           

          Uwaga: ze wzrostem temperatury przeważnie rośnie rozpuszczalność substancji stałych a maleje rozpuszczalność gazów w wodzie.

          Substancje chemiczne rozpuszczając się w wodzie tworzą roztwory

          Roztwór to mieszanina przeważnie jednorodna co najmniej dwóch składników, z których jeden jest substancją rozpuszczoną a drugi rozpuszczalnikiem

          2. Podział roztworów wodnych.

          Przyjmując za kryterium stopień nasycenia roztwory dzielimy na:

          a. nasycony czyli taki, w którym w określonej objętości wody w danej temperaturze nie można rozpuścić danej substancji ( tzn.  ustala sie stan równowagi dynamicznej z osadem),

          b. nienasycony czyli taki, w kórym w określonej objętości wody w danej temperaturze można jeszcze rozpuścić daną substancję

          Przyjmując za kryterim podziału  wielkość cząstek substancji rozpuszczanej, roztwory dzielimy następująco:

          a. właściwe:  średnica cząstek substancji rozpuszczonej jest mniejsza od 1 nm [nanometr =10-9m]

          przykład: wodny roztwór soli kuchennej

          b. koloidy:  średnica cząstek substancji rozpuszczonej jest większa od 1 nm, a mniejsza od 200 nm

          przykład: białko jaja kurzego

          c. zawiesiny:  średnica cząstek substancji rozpuszczonej jest większa od 200 nm

          przykład: kreda + woda

          Należy pamiętać, że ta sama substancjia może tworzyć roztwory właściwe, układy koloidalne lub zawiesiny, w zależności od :

          - stopnia rozdrobnienia

          - rodzaju rozpuszczalnika

          Charakterystyka roztworów:

          roztwory właściwe: jednorodne fizycznie - każda próbka pobrana z dowolnego miejsca roztworu ma taki sam skład ilościowy i jakościowy

          koloidy:  -  niejednorodne fizycznie,  ulegają zjawisku polegającym na wytworzeniu się charakterystycznego stożka podczas przechodzenia światła przez roztwór tzw. efekt Tyndala

          zawiesiny: niejednorodne fizycznie, w odróżnieniu od koloidów nie dają efektu Tyndala

          05.06.2020r  piatek

          Temat. Reakcje utleniania i redukcji - bilans elektronowy

           

          W OneDrive  w dzienniku umieściłam załącznik - jeden z przykładów, który robiliśmy na ostatnich zajęciach.

          W podobny sposób metodą bilansu elektronowego dobierzcie wsółczynniki stechiometryczne w następujących  równaniach reakcji chemicznych:

           

          Ca + HNO3 → Ca(NO3)2 + N2 + H2O

          KMnO4 + K2SO3 + H2SO4 → MnSO4 + K2SO4 + H2O

           

           

          03.06.2020r. środa

          Pamietajcie, że  o godz 10.00 spotykamy się na Skype

          Temat. Reakcje utleniania i redukcji: redoks

           

          Reakcjami redox są takie reakcje, w których pierwiastki zmieniają swój stopień utlenienia. W reakcjach redoks zachodzi zarówno do redukcji jak i utleniania.

           

          BILANSOWANIE RÓWNAŃ REAKCJI UTLENIANIA I REDUKCJI.

          A teraz 

          Ćwiczenia:

          1. Na podstawie bilansu elektronowego dobierz współczynniki w następujących równaniach:

           

          Al + Cl2 AlCl3

           

          H2S + O2 SO2 + H2O

           

          KClO3 KCl + O2

           

           

          2. Wskazać utleniacz i reduktor, a następnie ułożyć równania połówkowe dla następujących reakcji:

           

          8 HI + H2SO4 4 I2 + H2S + 4 H2O

           

          2 Mg + 10 HNO3 4 Mg(NO3)2 + N2O + 5 H2O

           

          H2SO3 + Cl2 + H2O H2SO4 + 2 HCl

           

          3. Dobrać współczynniki w podanych reakcjach dysproporcjonowania:

           

          KClO3 KClO4 + KCl

           

          NO2 + H2O HNO3 + HNO2

           

          H2S + H2SO3 S + H2O

           

           

          29.05.2020r piątek

          I

          Temat. Utlenianie i redukcja. Utleniacz i reduktor.

           

          Na najbliższych lekcjach zobaczymy, jak wiele równań reakcji, które pisaliśmy było równaniami utleniania i redukcji tzw redoks, zwrócimy uwagę która substancja pełniła rolę utleniacza, a która reduktora.

          Utlenianiem nazywamy proces, w którym następuje podwyższenie stopnia utlenienia pierwiastka. Pierwiastek, który podwyższa swój stopień utlenienia, czyli utlenia się, jest reduktorem. Atomy tego pierwiastka (reduktora) oddają elektrony. 

           

          Redukcją nazywamy proces, w którym następuje obniżenie stopnienia utlenienia utleniacza, tj. pierwiastka, którego atomy pobieraja elektrony.  Utleniacz, obniżając swój stopień utlenienia, redukuje się.

           

          Reduktorem może być pierwiastek, który w stanie wolnym lub w danym związku chemicznymnie występuje na swym najwyższym stopniu utlenienia, czyli gdy może swój stopień utlenienia podwyższyć.

          Przykłady reduktorów: wodór, węgiel, niektóre matale, siarczany(IV), azotany(III)

           

          Utleniaczem może być pierwiastek, który w stanie wolnym lub w danym zwiazku chemicznym nie występuje na swym najniższym stopniu utlenienia, czyli gdy może swój stopień utlenienia obniżyć.

          Przykłady utleniaczy: tlen, ozon, fluorowce, manganiany(VII), dichromiany(VI)

          27.05.2020r  środa

          Od dzisaj POWTARZAMY WIADOMOŚCI

          Temat. Wartościowość a stopień utlenienia

          Pamiętacie, co to jest wartościowość? 

          Wartościowość to liczba wiązań, jaką może utworzyć atom pierwiastka, tworząc związek. Zapisujemy ją za pomocą cyfr rzymskich.

           

          W konsekwencji otrzymujemy wzory: NaCl  oraz MgO, ponieważ jedynek nie pieszemy we wzorach związków chemicznych.

          Co to jest stopień utlenienia?

          Stopień utlenienia  to  liczba dodatnich lub ujemnych ładunków elementarnych, jakie zyskałby atom, gdyby wszystkie wiązania w cząsteczce miały charakter jonowy.

          Przy określaniu stopni utlenienia pierwiastkw w związku chemicznym obowiązują pewne reguły.

          Zasady określania stopni utlenienia:

          • stopień utlenienia pierwiastka w stanie wolnym przyjęto za równy zeru.

          • suma stopni utlenienia wszystkich atomów pierwiastków wchodzących w skład obojętnej cząsteczki związku równa się zero.

          • suma stopni utlenienia atomów wchodzących w skład jonu złożonego jest równa ładunkowi tego jonu.

          • stopień utlenienia pierwiastka w jonie prostym jest równy jego ładunkowi.

          • metale mogą przyjmować tylko dodatnie stopnie utlenienia.

          • fluor we wszystkich związkach występuje na stopniu utlenienia -I.

          • stopień utlenienia wodoru w związkach jest równy I, wyjątek stanowią wodorki wszystkich metali i niektórych niemetali, na przykład krzemu, arsenu, boru, w których przyjmuje on stopień utlenienia -I.

          • stopień utlenienia tlenu w związkach wynosi -II, wyjątek stanowią nadtlenki (np. woda utleniona), w której stopień utlenienia tlenu wynosi -I i fluorek tlenu, w którym stopień utlenienia tlenu wynosi II.

           

           

          Zadanie domowe :

          Określ stopnie utlenienia pierwiastków w następujących substancjach chemicznych:

           

          H2O      CaO        MgH2        CaS       H2SO4        HNO3        NaOH      Al(OH)3         Ca3(OH)2

           

           

           

          22.05.2020r.  piątek

          Temat. Podsumowanie wiadomości z działu: Między Chemią a Biologią

          Dzisiaj MAPA MYŚLI.

          Bardzo Was proszę o uzupełnienie mapy będącej podsumowaniem wiadomości z omawianego przez nas działu: zeszyt ćwiczeń strona 117.

           A może spróbujecie zrobić swoją mapę myśli (może być plakat, kolaż) dotyczącą substancji biologicznie czynnych?

          Czekam na Wasze prace 

           

          20.05.2020r. środa

          Pamietajcie, że  o godz 10.00 spotykamy się na Skype

          Temat. Obliczenia chemiczne.

          Dzisiaj rozwiązujemy zadania rachunkowe z zeszytu ćwiczeń: 

          zad. 1 i 2 strona 106

          zad. 1 i 2 strona 109

          W zadaniach tych utrwalamy widomości związne z obliczaniem masy cząsteczkowej substancji chemicznych, rozpuszczalności i stężenia procentowego roztworów oraz składu procentowgo związków chemicznych. 

          15.05.2020r.  piątek

          Temat. Struktury białek

          Znane są cztery struktury białek: 

          Struktura pierwszorzędowa:  to sekwencja aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym, stabilizowana jest tylko przez wiązania peptydowe

           

          Struktura drugoorzędowa:  to typ przestrzennego ułożenia łańcucha polipeptydowego na skutek tworzenia wiążań wodorowych. Znamy dwa typy struktur drugorzędowych: struktura alfa oraz struktura beta

            

          alfa helisa

          beta harmonijka

          struktura trzeciorzędowa: 

          poziom organizacji, na którym można opisać budowę białka; stabilizowana jest dodatkowo przez wiązania disiarczkowe zwane mostkami siarczkowymi, oddziaływania kation-anion, wiązania van der Waalsa

           

          struktura czwrtorzędowa - najbardziej skomplikowana struktura białka;  przykładem IV-o rzędowej struktury jest hemoglobina :

          UWAGA!

          Wysalanie białka: proces ten jest przejściem zolu w żel (koagulacja), nie narusza struktury białka, także czwarto- i trzeciorzędowej (nie powoduje denaturacji) i jest odwracalny.

          Denaturacja białka: powoduje zmiany w II, III- i IV-rzędowej strukturze białka, proces ten jest nieodwracalny.

          13.05.2020r.  środa

          Dzisiaj o godz 10.00 spotykamy się na Skype

          Temat. Właściwości białek.

          Właściwości białek

          Można stwierdzić, że białka to ciała stałe rozpuszczalne w wodzie. Tworzą one roztwory koloidalne. 

          Efekt Tyndalla : światło po przejsciu przez roztwór koloidalny ulega rozproszeniu:

          Białka ulegają koagulacji - ścięciu - pod wpływem temperaury, soli metali ciężkich, alkoholu, formaliny, stężonych roztworów kwasów i zasad. 

          Koagulacja może być odwracalna lub nieodwracalna :

          koagulacja odwracalna to wysalanie białka

          koagulacja nieodwracalna to denaturacja białka

          Doświadczenie 1. Ogrzewanie białka

          Pod wpływem wysokich temperatur białko jaja kurzego ścina się.

           

          Doświadczenie 2. Badanie zachowania białka pod wpływem różnych substancji

          Pod wpływem chlorku sodu (a) następuje odwracalne ścinanie białka jaja kurzego - ten proces to wysalanie

          Pod wpływaem siarczanu(VI) miedzi(II) (b), kwasu solnego(c) i alkoholu etylowego(d) - następuje nieodwracalne ścinanie białka jaja kurzego ten proces to  - denaturacja

          Wykrywanie białek

          Doświadczenie 3. Reakcje charakterystyczne białek

          Pod wpływem stężonego kwasu azotowego białko ścina się i przyjmuje żółtą barwę

          a) ta reakcja to reakcja ksantoproteinowa

          Pod wpływem roztworu siarczanu(VI) miedzi(II) pojawia się fioletowe zabarwienie

          b) ta reakcja to reakcja biuretowa

          Obie te reakcje służą do wykrywania białek

           

          Jakim przemianom ulega białko w naszym organiźmie?

          Zadanie domowe :

          Dla osób nieobecnych na zajęciach do rozwiązania zad. 1,2,3,4,5 strona 113,114 zeszyt ćwiczeń.

          Uwaga!!!!!!!!!!!! Zbliża się termin wystawiania proponowanych ocen, proszę wysyłać zaległe prace 
           

          08.05.2020r.  piątek

           

          Temat. Budowa i występowanie białek.

           

          1. Budowa białek

          Białka są związkami wielkocząsteczkowymi zbudowanymi z reszt aminokwasowych. Różnorodność białek jest ogromna, chociaż aminokwasów białkowych jest tylko dwadzieścia. Ważne jest, jakie aminokwasy wchodzą w skład białka oraz w jaki sposób są ze sobą połączone.

          Aminokwasy  łącząc  się ze sobą  ulegają reakcji kondensacji i powstaje między nimi wiązanie peptydowe.

          W jaki sposób łączą się dwie cząsteczki aminokwasu o najprostszej budowie – glicyny ?

           Białkami umownie nazywamy związki, których łańcuch zawiera conajmniej 100 reszt aminokwasowych.

          Ogólny wzór białek jest następujący: 

          2. Skład pierwiastkowy białek -

          Doświadczenie: ogrzewanie białka w probówce 

             

                                                            

                                                               a           b            c

           

          W skład białka wchodzą następujące pierwiastki: węgiel, wodór, tlen, azot

           

          Uwaga!

          W skład białek wchodzą również: siarka, fosfor, chrom, żelazo.

           

            3. Struktury białek

          Łańcuchy białkowe mogą mieć różną strukturę przestrzenną, m.in. skręcają się w spirale lub wstęgi

                         

           

          4. Występowanie białek 

              

          jajka                                                                 mięso

           

             

          rośliny strączkowe                                          nabiał

          Jak widać powyżej białko może być pochodzenia roślinnego jak i zwierzęcego.

          Zadanie domowe :

          Zadanie 1,2,3 strona  110 zeszyt ćwiczeń

           

           

           

          Białka są podstawowym elementem budującym wszystkie organizmy. Człowiek musi dostarczać białka w pożywieniu. Białka te w procesie trawienia dzielone są na mniejsze fragmenty, z których powstają nowe białka niezbędne dla organizmu.

           

          06.05.2020r.  środa

          Dzisiaj o godz 10.00 spotykamy się na Skype

          Temat. Właściwości tłuszczów.

           

          1. Właściwości fizyczne. 

          Tłuszcze to ciała stałe lub ciekłe. Nie rozpuszczają się w wodzie, rozpuszczają się w rozpuszczalnikach niepolarnych np w benzynie, alkoholu, są rozpuszczalnikami wielu substacji np w tłuszczach rozpuszczają się witaminy A,D,E,K

          2. Właściwości chemiczne.

          •  tłuszcze nienasycone (ciekłe) można poddać reakcji utwardzania z wodorem, np

          C3H5(C17H33COO)3   +   3 H2  →   C3H5(C17H35COO)3

                                 

          Utwardzanie tłuszczów za pomocą wodoru wykorzystuje się w przemyśle do produkcji margaryny!

          • w przeciwieństwie do tłuszczów nasyconych, tłuszcze nienasyconeodbarwiają wodę bromową:

          tłuszcz nienasycony    +   Br2(aq)   →   odbarwienie wody bromowej

          tłuszcz nasycony    +       Br2(aq)    →    brak  odbarwienia wody bromowej (reakcja nie zachodzi)

                                        

           

          • Tłuszcze ulegają reakcją zmydlania, w których wyniku powstaje mydło i glicerol

          tłuszcz    +   NaOH      →      mydło sodowe   +    glicerol 

                                                            np

          C3H5(C17H33COO)3   +               3 NaOH           →      C3H5(OH)3        +             3  C17H33COONa

              trioleinian glicerolu                    wodorotlenek sodu                     glicerol                                 oleinian sodu - mydło sodowe

           

          Oglądamy doświadczenie! 

           

          tłuszcz    +    KOH      →      mydło potasowe    +    glicerol

          • Hydroliza tłuszczów

                              

          Zadanie domowe : wykonujemy onlineZadanie 3 b,c,d  zadania 4 i 5 strona 108, 109
          zeszyt ćwiczeń

           

          29.04.2020r środa

          Dzisiaj o godz 10.00 spotykamy się na Skype

          Temat. Tłuszcze: występowanie, podział, budowa i otrzymywanie.

          1. Występowanie: tłuszcze występują zarówno w organizmach zwierzęcych ( tłuszcze stałe z wyjątkiem tranu), jak i w roslinach (tłuszcze ciekłe z wyjątkiem masła kakaowego).

          2. Podział tłuszczów:

          • ze względu na pochodzenie: roślinne np oliwa z oliwek i zwierzęce np smalec
          • ze względu na stan skupienia:    stałe(nasycone) np. słonina, sadło, łój i ciekłe (nienasycone) np. oleje roślinne

          3. Budowa tłuszczów: tłuszcze to estry kwasów tłuszczowych i gliceryny (glicerolu)

           

          4. Otrzymywanie tłuszczów: tłuszcze roślinne otrzymujemy przez wyciskanie nasion w prasach hydraulicznych, a tłuszcze zwierzęce przez wytapianie.

          Tłuszcze to estry glicerolu i kwasów tłuszczowych. Otrzymuje się je w wyniku reakcji estryfikacji:

          5. Przykłady tłuszczów:

          C3H5(C17H35COO)3         lub        (C17H35COO)3C3H5               tristearynian glicerolu       tłuszcz nasycony, stały

          C3H5(C15H31COO)3         lub        (C15H31COO)3C3H5               tripalmitynian glicerolu     tłuszcz nasycony, stały

          C3H5(C17H33COO)3         lub        (C17H33COO)3C3H5               trioleinian glicerolu           tłuszcz nienasycony, ciekły

          Zadanie domowe

          Zadanie 1,2,3a strona 107 zeszyt ćwiczeń

           

          24.04.2020r piątek

          Temat. Polisacharydy  (kontynuacja):  chemiczne  własciwości skrobi i celulozy.

          • Co dzieje sie zę skrobią w naszym organiźmie?

          W przewodzie pokarmowym pod wpływem kwasu sonego i enzymów zachodzi reakcja hydrolizy skrobi. Skrobia ulega hydrolizie stopniowo, a ostecznym produktem reakcji jest cukier o własciwościach redukcyjnych: glukoza:

           

          (C6H10O5)n   +   (n-1) H2O   →   n C6H12O6

                                                                            H2O                                                     H2O                                             H2O

          skrobia      →    dekstryny      →    maltoza     →    glukoza

           

          Reakcję hydrolizy skrobi możemy przeprowadzić w pracowni chemicznej ogrzewając koloidalny kleik skrobiowy w obecności kwasu solnego.

          Celuloza

          • celuloza ulega hydrolizie w warunkach ostrzejszych niż skrobia. Ostatecznym produktem hydrolizy jest glukoza.
          • celuloza stosunkowo łatwo ulega estryfikacji z kwasmi karboksylowymi np. z kwasem octowym i z kwasami nieorganicznym np. z kawsem azotowym(V). Produktami tych reakcji są odpowiednio: trioctan celulozy - jeden z rodzajów sztucznego jedwabiu (włókno octanowe), triazotan (V) celulozy - główny składnik bawełny strzelniczej czyli prochu bezdymnego.

          Zadanie domowe

          Uzupełnić zeszyt ćwiczeń 10.3 Cukry złożone (te zadania, których nie zrobiliśmy podczas lekcji online - zostało niewiele). Jeżeli będzie problem z obliczeniami, uzupełnimy w czasie lekcji na Skype.

          22.04.2020r  środa

          Temat. Charakterystyka cukrów złożonych na przykładzie skrobi i celulozy

          Dzisiaj o godz. 10,00 mamy lekcje online - spotykamy się na Skype

          Notatka do lekcji

          1. Najbardziej rozpowszechnionymi i zanymi z życia codziennego polisachrydami są skrobia i celuloza. Są to związki wielkocząsteczkowe, którym przypisujemy ogólny wzór 

          (C6H10O5)n

          Występowanie i budowa:

          Skrobia

          Jest substancją stałą o budowie ziarnistej. Kształt ziaren skrobi zależy od jej pochodzenia:

          występowanie skrobi:

                         

                         

          kształt ziaren: 

                          

                           

          Budowa skrobi - wzór strukturalny

                          

           

          Skrobia nie jest substancją jednorodną, tworzą ją dwa polisacharydy: amyloza (stanowi 20% naturalnej skrobi, jest dosyć dobrze rozpuszczalna w wodzie ) i amylopektyna (stanowi 80% naturalnej skrobi i jest praktycznie nierozpuszczalna w wodzie).

          W zimnej wodzie skrobia tworzy zawiesinę, ktłóra po ogrzaniu zamienia się w krochmal - koloidany kleik skrobiowy.

           

          Wykrywanie skrobi (reakcja charakterystyczna/rozpoznawcza) - oglądamy doświadczenie chemiczne

           

                                          

           

                                    skrobia    +     płyn Lugola   =    granatowe zabarwienie

                                                     jodyna (jod w jodku potasu)

          Dzisiaj jeszcze trochę obliczeń; rozwiązujemy zad 1 str. 106.

          Celuloza

          Nazwa celuloza pochodzi od łacińskiej nazwy komórki cellula. Jest substancją stałą o budowie włóknistej. Nie rozpuszcza się  w wodzie i innych znanych rozpuszczalnikach. Rozpuszcza się tylko w odczynniku Schweitzera i w dwusiarczku węgla w środowisku zasadowym.

          występowanie celulozy: 

             

           

          Na następnej lekcji omówimy chemiczne właściwości polisacharydów

          Zadanie domowe

          Proszę w  zeszycie ćwiczeń rozwiązać zadanie 1 i 2 str. 103 i zad. 6. str. 105 

          17.04.2020r  PIATEK

          Temat: CUKRY ZŁOŻONE  Charakterystyka disachrydów na przykładzie sacharozy.

          Przypomnijmy, jak wygląda podział cukrów: 

                                                                                   

          Jednym z  cukrów złożonych jest sacharoza

          Notatka do lekcji

           

          1. Budowa:

          Sacharoza C12H22O11 jest przykładem dwucukru (disacharydu), jej cząsteczka zbudowana jest z dwóch cząsteczek cukrów prostych: glukozy i fruktozy, połączonych ze sobą tzw. wiązaniem glikozydowym: 

           

                                                                   

           

          2. Występowanie.

          Sacharoza występuje między innymi w burakach cukrowych (cukier buraczany) ioraz trzcinie cukrowej (cukier trzcinowy)/.

          3. Właściwości.

                                                                              

          Sacharoza to białe (bezbarwne) ciało stałe, krystaliczne o  słodkim smaku. Rozpuszcza się w wodzie, a nie rozpuszcza sie w alkoholu oraz benzynie. W odróżnieniu od glukozy nie ma właściwości redukcyjych - nie daje pozytywnego wyniku próby Tollensa i Trommera. Ulega reakcji hydrolizy: 

           

          C12H22O11   +   H2O    →   C6H12O6   +   C6H12O6

                                                       sacharoza                                                   glukoza                           fruktoza

           

          4. Zastosowanie.

          • najpopularniejszy srodek słodzący
          • karmel, stosowany między innymi jako brązowy barwnik, np. w coli, a także do wyrobu ozdób cukierniczych
          • farmacja: składnik masy tabletkowej
          • przemysł tworzyw sztucznych - otzrymywanie sztywnych pianek, atramentui przezroczystych mydeł


          Zadanie domowe

          Proszę w  zeszycie ćwiczeń rozwiązać zadanie 5 a str. 104 oraz zad.2 str. 106

          15.04.2020r  środa

          Temat: Glukoza - budowa i właściwości chemiczne cd.

          Dzisiaj o godz. 10,00 mamy lekcje online - spotykamy się na Skype

          Notatka do lekcji

          1. Właściwości chemiczne cd:
           

          Próba Tollensa lub Trommera

          Oglądaliście doświadczenia, potwierdzające redukcyjne właściwości glukozy. Oba te doświadczenia opiszemy przy pomocy równań reakcji chemicznych:

          Próba Tollensa:

                                                                                                              aqNH3/temp.

          C6H12O6         +      Ag2O               →          C6H12O7        +        2 Ag

                                                          glukoza                              tlenek srebra(I)                              kwas glukonowy                metaliczne srebro

          W reakcji tej glukoza utlenia się do kwasu glukonowego, a tlenek srebra(I) redukuje się do metalicznego srebra 

          Próba  Trommera:

           

           

                                                                                                                       temp.

          C6H12O6         +      2 Cu(OH)2               →          C6H12O7        +       Cu2O        +      2 H2O

                                           glukoza                         wodorotlenek miedzi(II)                                kwas glukonowy                tlenek miedzi(I)                    woda

          W reakcji tej glukoza również utlenia się do kwasu glukonowego, a wodorotlenek miedzi(II) redukuje się do telnku miedzi(I)

          • Wspomnieliśmy na ostatneiej lekcji, że glukoza ulega reakcji fermentacji alkoholowej.

          Doświadczenie (pokaz on line): fermentacja alkoholowa glukozy

                     Proces ten zachodzi pod wpływem enzymów zawartych w drożdżach, produktem reakcji jest etanol:

                                                                                             drożdże

          C6H12O6        →        2 C2H5OH     +      2 CO2 î

          • glukoza nie ulega reakcji dysocjacji jonowej,
          • jej wodny roztwór ma odczyn obojętny

           

          2.  Budowa glukozy:

          W roztworach wodnych glukozy wystepują w równowadze odmiany pierścieniowe alfa i beta oraz forma łańcuchowa:

          beta glukoza     ⇔      odmiana łańcuchowa       ⇔     alfa glukoza 

           

                                                                                                 

          Ciekawostka: 

          W roztworach wodnych beta glukoza stanowi ok. 36%, alfa glukoza ok. 64% natomiast forma łańcuchowa występuje w śladowych ilościach: 0,024%

           

          3. Zastosowanie glukozy:

          • medycyna: środek wzmacniający w czasie rekonwalescencji oraz w stanach wyczerpania
          • przemysł chemiczny: produkcja kwasu cytrynowego, środka słodzącego sorbitolu
          • przemysł spożywczy: produkcja wyrobów cukierniczych, soków, pieczywa
          • przemysł włókienniczy: barwienie skór

           

          Zadanie domowe

          Zeszyt ćwiczeń str 101,102

           

          08.04.2020r  środa

          Temat: Glukoza - produkt procesu fotosyntezy.

          Dzisiaj o godz. 10,00 mamy lekcje online - spotykamy się na Skype

          Notatka do lekcji

          1. Podział cukrów (sacharydów):

          • proste tzw. monosacharydy - nie ulegają hydrolizie (nie reagują z wodą) np. glukoza, fruktoza:oba o wzorze C6H12O6
          • złożone tzw. polisacharydy  - ulegają hydrolizie

                                      a. oligosachrydy np. sachroza, laktoza, maltoza o wzorze C12H22O11

                                      b. polisachrydy np. skrobia i celuloza o wzorze (C6H10O5)n

          2. Skład pierwiastkowy cukrów.

          Wykrywanie węgla, wodoru i tlenu w cukrach: zaproponuj i opisz doświadczenie

           

          Glukoza

          3. Charakterystyka cukrów prostych na przykładzie glukozy

          a. wystepowanie:

          zielone części roślin, winogrona, miód, nektar kwiatów

          b. otrzymywanie

                                                                                                                              światło

          reakcja fotosyntezy                             6 CO2   +   6 H2O      →    C6H12O6    + 6 O2

           

          c. właściwości

          białe ciało stałe o słodkim smaku, rozpuszczalne w wodzie, a nierozpuszczalne w alkoholu oraz benzynie.

          Ulega fermentacji alkoholowej. Ma właściwości redukcyjne - można to wykazać w próbie Tollensa lub Trommera .

           

          Doświadczenie- pokaz online:   Wykrywanie glukozy - próba Trommera

          Zadanie domowe

          Poniżej zamieszczone jest doświadczenie obrazujące próbę Tollensa

           

          Proszę narysować schemat doświadczenia (próba Tollensa lub Trommera), zapisać obserwcje i wnioski

          Zad. 3 str 102 - ćwiczenia

           

          03.04.2020r. piątek

          Między chemią a biologią

           

          Temat. Substancje chemiczne o znaczeniu biologicznym 

          Dzisiejszy temat jest pierwszym tematem nowego a zarazem ostatniego działu realizowanego w tym roku szkolnym.

          1. Substancje o znaczeniu biologicznym pełnią bardzo ważne funkcje w organizmach i wpływają na wiele procesów życiowych. Zaliczamy do nich: 

          a. białka

          b. tłuszcze

          c. sacharydy (cukry, cukrowce, węglowodany)

          d. witaminy

          e. sole mineralne

          Substancje te, oprócz tego, że wchodzą w skład organizmów, to dodatkowo są składnikami odżywczymi.

                   2. Funkcje składników odżywczych:

          a. budulcowe: białka, niektóre sole mineralne np. CaCO3, Ca3(PO4)3

          b. energetyczne: tłuszcze i sacharydy

          c. regulujące: witaminy, woda, sole mineralne i niektóre białka (enzymy i hormony).

                   3. Żródłem składników odżywczych są:

          a. białka: mięso i ryby, mleko i przetwory mleczne, jaja, rośliny strączkowe

          b. tłuszcze: ......................

          c. sacharydy: ............................

          d. witaminy: ....................

          e. sole mineralne: ........................

          Zadanie domowe

          Dokończyć punkt 3 (notatka)

          Napisać co przedstawiają obrazki umieszczone poniżej i co wiecie na ten temat:

                                                                          

                                                                            

              

           

           

          01.04.2020r. środa

          Temat. Estry; występowanie, właściwości i zastosowanie estrów.

          1. Występowanie estrów w przyrodzie.

          2. Właściwości estrów:

          a. właściwości fizyczne:

          substancje o zróżnicowanej lotności: estry o krótkich łańcuchach węglowych są lotne i charakteryzują się owocowymi lub kwiatowymi zapachami, estry o krótkich łańcuchachweglowych są dobrze rozpuszczalne w wodzie, pozostałe sa w wodzie praktycznie nierozpuszczalne.

          b. Właściwości chemiczne:

          Raekcja estrów z wodą  nosi nazwę hydrolizy. Hydroliza w środowisku kwasowym przebiega następująco:

           

                                          ester                +            woda         =             kwas               +          alkohol

                                                                                              st. H2SO4

                             C3H7COOC2H5         +        HOH          =      C3H7COOH        +      C2H5OH        

                                   maślan etylu                                          woda                                       kwas masłowy                                alkohol etylowy

          3. Zastosowanie estrów:

          produkcja leków, produkja tworzyw sztucznych, produkcja esencji zapachowych, produkcja kosmetyków, produkcja farb, lakierów i rozpuszczalników.

           

          Zadanie domowe

          ESTRY.doc

          Rozwiązane zadania prosze wysłać na mojego maila: helmanmalgosia@gmail.com do jutra tzn do czwarku do godz 20.


          27.03.2020r. piątek

          Temat. Estry - nazewnictwo i otrzymywanie estrów

          Estry to substancje powstałe w wyniku reakcji kwasów z alkoholami.

          Proces, w wyniku którego powstają estry nazywamy reakcją estryfikacji.

           

           

          W normalnych warunkach alkohole i kwasy reagują ze sobą bardzo wolno. Reakcję przyśpiesza obecność stężonego H2SO4, którego używamy jako katalizatora w reakcji estryfikacji.

           

           

          Otrzymywanie estrów

           

           

           

                                                                                              stęż. H2SO4

                kwas      +     alkohol                ⇔              ester        +      woda

           

          np

           

           

                                                                                                              stęż. H2SO4

           

                CH3COOH     +     C2H5OH        ⇔      CH3COOC2H5     +     HOH

           

                    kwas octowy (etanowy)                       etanol                                              octan (etanolan) etylu

           

          Jak widzicie, cząsteczka wody powstaje z grupy OH kwasu i atomu wodoru alkoholu: tak jest zawsze, obojętne czy w reakcji estryfikacji udział bierze kwas organiczny czy nieorganiczny  (zobaczcie reakcje w podręczniku str. 178).

           

          Między kwasem a estrem powstaje tzw. wiązanie estrowe   -COO-   patrz podręcznik str. 178

           

           

           

          Reakcja estryfikacji w środowisku kwasowym zachodzi w dwie strony: w prwo reakcja estryfikacji, w lewo hydroliza estru
          (pamiętacie?  reakcja hydrolizy to reakcja substancji chemicznej z wodą: w reakcji hydrolizy estru powstaje odpowiedni kwas i odpowiedni alkohol)

           

           

           

           Ogólny wzór estru:       R1  - COO - R2

           

           

           

           

          Nazewnictwo estrów

           

          Nazwy estrów tworzymy tak jak nazwy soli: część nazwy pochodzi od kwasu a część od alkoholu (podręcznik str. 127).

           

          Na dzisiaj to tyle.

           

          Zadanie domowe

           

          Proszę uzupełnić ćwiczenia zgodne z tematem lekcji (strona  93,94). Do zeszytu proszę wpisać i uzupełnić przy pomocy podręcznika notatkę, która jznajduje się powyżej.25.03.2020r. środa

          Witam
          Was na dzisiejszej lekcji:)

          Temat: Wyższe kwasy karboksylowe.

          O wyższych kwasach karbosylowych czasami mówimy  wyższe kwasy tłuszczowe WKT: bo budują tłuszcze.

          Myślę, że sporo już o nich wiecie. Świadczą o tym prace, które mi wysyłacie na maila. Ostateczny termin wysyłania prac o mydłach mija w czwartek - 26 marca. Jeżeli nie macie możliwości zrobienia prezentacji Power Point, to może być każda dowolnie wybrana przez Was forma pracy np. kolaż, album, platat..... Wtedy czekam na zdjęcia. Potwierdzeniem otrzymania pracy jest odpowiedź zwrotna, którą zawsze wysyłam i ocena.

          W dzienniku elektronicznym umieściłam zadanie domowe polegające na zrobieniu krótkiej notatki do zeszytu. Bardzo Was proszę o systematyczne wypełnianie zeszytu ćwiczeń - wszystkie wiadomości potrzebne do zrobienia zadań znajdziecie w podręczniku. W razie problemów z rowiazaniem zadań proszę o wiadomość w dzieniku elektronicznym.

          Zachęcam do systematycznej pracy!

          Do piątku:)

          20.03.20r. piątek

          Notatka do zeszytu:

          Temat. Wyższe kwasy karboksylowe.

          Dzisiaj dalej uczymy się o kwasach monokarboksylowych: tym razem o kwasch, które mają długie łańcuchy węglowe.

          1. Podział wyższych kwasów karboksylowych:
          a. nasycone ( palmitynowy i stearynowy)
          b. nienasycone (oleinowy)

          2. Właściwości fizyczne kwasów nasyconych i nienasyconych.
          3. Chemiczne właściwości kwasów: zachowanie kwasów nasyconych i nienasyconych wobec roztworów manganianu(VII) potasu i wobec wody bromowej.
          4. Zachowanie  wyższych kwasów karboksylowych wobec zasady sodowej i potasowej.

           

          Zadanie domowe

          Proszę na podstawie podręcznika zrobić krótką notatkę do zeszytu i uzupełnić zeszyt ćwiczeń zgodny z tematem lekcji.
          Dodatkowo wykonać prezentację PowerPoint: Mydła i wysłać na mojego maila.

          Zapraszam ponownie!

          Oceny za prezentację wyślę na Wasze adresy mailowe. Na prezentacje czekam do wtorku (24.03.20.).

          Zapraszam w środę:)

          18.03.20r. środa

          Notatka do zeszytu:
           

          Temat. Kwasy karboksylowe.

          1. Szereg homologiczny kwasów karboksylowych.
          2. Budowa, właściwości i zastosowanie kwasu metanowego (mrówkowego).
          3. Budowa, otrzymywanie, właściwości fizyczne, właściwości chemiczne i zastosowanie  kwasu etanowego (octowego).

          Zadanie domowe

          Proszę na podstawie podręcznika zrobić krótką notatkę do zeszytu i uzupełnić zeszyt ćwiczeń zgodny z tematem lekcji.